#051 Historia. Rozkwity i upadki: Babilon, Asyria, Kreta

Historia, jakiej nie uczą w szkole, część czwarta (nie licząc skoków w bok). Tej nocy pożegnamy kilka cywilizacji, powitamy nowe oraz zatrzęsiemy światem i rozszarpiemy czas na strzępy.

Circa XX w. p.n.e.

Pochylamy głowy nad upadkiem Sumerii w 1940 r. p.n.e.

W Mezopotamii bałagan, ale za to Asyria rośnie w siłę. Stare Imperium Asyryjskie! Kolejny król Sargon!

Egipskie Środkowe Królestwo (pojęcie w czasie, nie w przestrzeni) zaczynamy od jedenastej dynastii zakończonej faraonem Mentuhotepem IV.

Wielkie dzieło literackie starożytnego Egiptu: “Historia Sinuhe“.

Na Krecie rozkwita cywilizacja minojska. Omawiamy dysk z Fajstos, pismo linearne A oraz minojski pomysł na biznes.

Circa XIX-XVIII w. p.n.e.

Asyria kwitnie i handluje. Król Erishum I zawiera interesujący układ z bogiem Ashurem.

W Anatolii (tereny dzisiejszej Turcji) Hetyci i Hatti tłuką się między sobą, a Asyryjczycy zakładają tam kompanie handlowe.

Państwo egipskie znów się centralizuje. Bardzo ogarnięty faraon Senusret III robi porządek z nomarchami i krajem w ogóle — i zostaje bogiem. Prawdopodobnie stawia także pomnik waginy. Wspominamy wątpliwości Herodota dotyczące legendarnego Sesostrisa.

Pierwsza potwierdzona królowa Egiptu — Sobekneferu (zarazem ostatnia w dwunastej dynastii).

Malutki amorycki wódz Subu-Amum wyszarpuje malutki kawałek ziemi, gdzie leży malutki Babilon.

Pierwszy zachowany tekst matematyczny: Plimpton-322.

Asyria staje się wielkim państwem – pojawia się kapitan-ogarniacz Shamshi-Adad I, pierwszy amorycki król Asyrii. Podbija państwa Mari, Jamhad i Esznunna. Został nam po nim także pierwszy udokumentowany rodzicielski diss.

Babilon

Na tronie Babilonu zasiada Hammurabi i rządzi spokojnie, aż raz zdenerwują go Elamici. Czterdzieści lat był na bułce (ang. on the roll) dzięki talentom dyplomatycznym i organizatorskim.

Po śmierci króla następuje degeneracja państwa nadgryzanego ze wszystkich stron (nagryzają: Kasyci, dynastia Kraju Nadmorskiego, Asyryjczycy, Elamici).

Dlaczego Babilon jest ważny, skoro był tak krótko? Dlaczego kodeks Hammurabiego był ważny, skoro nie był ani pierwszy, ani odkrywczy?

Circa XVIII-XVII w. p.n.e.

Cywilizacja minojska przeżywa drobne trzęsienia ziemi oraz prosperity, a także niesie trochę postępu na tereny greckie (kultura mykeńska).

W Egipcie dynastie równoległe jedna po drugiej, czyli nic dobrego. Delta Nilu zajęta przez Kananitów, po terenie kręcą się Hyksosi, zaczyna się Drugi Okres Przejściowy.

XVII w. p.n.e. – trzęsienie świata

Wybuch wulkanu Thera zmiata cywilizację minojską. Aby zobrazować jego moc, porównujemy ze współczesnymi erupcjami (Krakatoa i Tambora). Omawiamy wpływ na okolicę i cały świat.

Kiedy to w zasadzie zaszło?

Chronologia wysadzona w powietrze

Sposoby na synchronizowanie chronologii. Tabliczka 63 z Enuma Anu Enlil. Chronologie: średnia, długa, krótka i ultrakrótka. Śmiejemy się z egipskich list królów.

Jak sobie radzić z brakiem synchronizacji? Cenzusy bydła. Święto Sed. Synchronizmy astronomiczne.

Szczególne dla starożytnego Egiptu datowanie sotisowe. Kalendarz oparty na heliakalnym wschodzie Syriusza. Egiptolodzy tracą rozum. Wyciągamy dendrochronologię.

circa XVII-XVI w. p.n.e.

Mykeńczycy podbijają resztki Minojczyków, z czego wynika pismo minojskie linearne B.

Pierwsza porządnie udokumentowana chińska dynastia. Kości wróżebne i początki chińskiego pisma (dygresja na kości i na wynalazek pisma).

Koniec cywilizacji doliny Indusu.

Hetyci zakładają państwo! Hattusili I i Mursili I podbijają teren aż do Syrii i do Babilonu.

Koniec Amorytów. Babilon przechodzi w ręce Kassytów.

1550 r. p.n.e.: zapisy na Stelli Burz w Egipcie.

Robimy podsumowanie, drobne uzupełnienia i lekki spojler epoki żelaza.

Bonus: Polecanki literatury wagonowej
  • Z Babilonem: “Strzała z Elamu” (Jerzy Edigey),
  • Z basenem morza Śródziemnego: “Czarne okręty” (Joe Alex),
  • Z Egiptem: “Egipcjanin Sinuhe” (Mika Waltari).

Dziękujemy za wspieranie na patronite.pl/kya! Wrzuć pięć złotych — zainwestujemy w produkcję tajnych kompletów.


Elementy muzyczne pochodzą z utworów Piotra Bendyka, niektóre można ściągnąć w całości na stronie xtd.evil.pl. Zdjęcie Złego Majora Witka (c) selfie, zdjęcie Kaji (c) Michał Krawczyk.

Nerdy Nocą drzemią w różnych miejscach w internecie! Dołącz do naszego pochrapywania np. na wesołej grupce na fejsie.

2018.03.01 / 2018.03.05

13 thoughts on “#051 Historia. Rozkwity i upadki: Babilon, Asyria, Kreta”

  1. Wikipedia mówi, że są erupcje wulkaniczne większe od Thera. Spodziewamy się takiej w Yellowstone w czasie geologicznie niedługim (8 w skali VEI) . Thera była na przełomie 6/7 więc z przytupem ale nic na tę skalę.

  2. @jarecki: tak, poniewczasie sprawdziłem, że owszem jest ósmy stopień VEI (tak to jest, jak się z pamięci jedzie). wspomnimy o tym na początku przyszlego odcinka, w ramach uzupełnień, przy okazji opowiadając wesołą dykteryjkę z pogranicza audycji moich i Kuby. 🙂

  3. Fragment o wulkanie niesamowity! Wiele rozjaśnia i naprawdę szkoda, że podręczniki milczą na ten temat.

  4. poprawka: historyk, który odpisał obszerne kawałki Manetho, to był Sekstus Juliusz Afrykański, a nie Scypion Afrykański (który był generałem i ogólnie wielkim człowiekiem, i pewno dlatego mi się wrył).

  5. @prisoner zero: a mogłem kliknąć w polską wikipedię, kosztowałoby mnie coś? dzięki. 🙂

  6. @majorwitek: jeśli jak tylko mogę, to unikam polskiej Wikipedii, to akurat jako szybki tłumacz fachowego słownictwa sprawdza się całkiem nieźle 🙂

  7. Jak już dojedziecie do Grecji to serdecznie polecam tę serię wykładów prof. Donalda Kagana https://www.youtube.com/watch?v=9FrHGAd_yto&list=PL023BCE5134243987
    w którymś z odcinków o wiekach “ciemnych” jest min. ciekawy wątek odnośnie rydwanów w kontekście Homera – wykorzystywanie rydwanów niczym taksówek na polu bitwy przez bohaterów Iliady podczas gdy ich faktyczne zastosowanie bliższe było temu jakie współcześnie spełniają czołgi

  8. Kurde jak ja uwielbiam tego słuchać. Najlepsze podcasty jakie znalazłem. Szanuję i pozdrawiam!

  9. Znakomite audycje.
    Nie mogę się doczekać do następnej.
    PS: Może coś katastroficznego jako odskocznia od historii po zakończeniu cyklu?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *