#044 Genetyka! Więcej genetyki!

Tej nocy dr Kuba idzie głębiej w genetykę, nadal mówiąc ludzkim głosem.

Czym zajmuje się epigenetyka? Dla porządku przypominamy, co to są mutacje (odc. #041). Jednak skąd biorą się zmiany, choć DNA zostaje takie samo? Nawijamy DNA na szpulki.

Wprowadzamy pojęcie metylacji i od razu przechodzimy do przykładów.

Przykład pierwszy: babska specyfika — para chromosomów XX, efekt mozaiki i ciałko Barra.

Przykład drugi: dramatyczny STREPTOKOKUS (Streptococcus pneumoniae) — w jaki sposób radzi sobie z zarażaniem? Sukcesy bakterii.

Przykład trzeci: bliźnięta jednojajowe, czyli naturalne klony. Skąd biorą się różnice?

Przykład czwarty: przelatujemy przez hormony stresowe. Brzemienny eksperyment z kortyzolem u samców myszy.

Dygresja: przyszedł Zły Major Witek z pytaniem o wszy (a propos odcinka o prehistorii).

Uwaga! Konkurs na najlepszy rysunek pt. “Co by było, gdyby Park Jurajski był filmem o wszach”. Można wygrać brownie upieczone przez Kubę. Szczegóły w odcinku.

Przykład piąty: imprinting, czyli dziedziczone spotkanie mutacji z metylacją, w dwóch syndromach: Angelmana i Pradera-Williego.

Przykład szósty: nowotwory to efekt nie tylko mutacji.

Przykład siódmy: serotonina i depresja. Parę słów o dopaminie i dygresja o oksytocynie.

Przykład ósmy: miażdżyca i wpływ silnego stresu w młodości na przyszłe choroby.

Przykład dziewiąty: dieta! też wpływa na metylację naszych genów! Dieta matki a zdrowie potomstwa.

Przykład dziesiąty: choroba Alzheimera. Stały wzór metylacji u chorych. Sukces ewolucyjny pewnych chorób.

Przykład jedenasty: różnice w metylacji genów wynikające z różnych sposobów przyjścia na świat. Dygresja na temat rodzajów porodów i konsekwencjach medycznych (niemetylacyjnych).

Przykład dwunasty: których genów dotyczą zmiany metylacyjne po matce palącej w ciąży?

Wnioski. Jak ważna jest epigenetyka dla genetyki i na jakie pytania pomaga nam zacząć odpowiadać? Dodatkowa hipoteza dotycząca gwałtownego przyspieszenia ewolucji człowiekowatych.

Bonus! Usiądźcie na ławie oskarżonych o współudział! Planujemy kolejny odcinek składający się z ciekawostek i jest to doskonała okazja, żeby odpowiedzieć na Wasze pytania z biologii. Nie ma wstydu! W zasadzie nie ma głupich pytań! Pytajcie o wszystko (w miarę możliwości z biologii). Do końca czerwca będę notować, co Was interesuje, a w wakacje przygotujemy notatki i nagrywamy.

Słowa fachowe: metylacja, wirulencja, specjacja, imprinting.


Dziękujemy za wspieranie na patronite.pl/kya! Wrzuć pięć złotych — zainwestujemy w produkcję tajnych kompletów.


Elementy muzyczne stworzył Piotr Bendyk specjalnie dla Nerdów Nocą. Inne jego utwory można pobrać na stronie xtd.evil.pl. Zdjęcie Kuby (c) Piotr Kucharski, zdjęcie Kaji (c) Michał Krawczyk.

Nerdy Nocą drzemią w różnych miejscach w internecie! Dołącz do naszego pochrapywania np. na discordzie.

18 thoughts on “#044 Genetyka! Więcej genetyki!”

  1. To ja mam pytanie, które już zadałem przy okazji ewolucji, ale jakoś zaginęło w całości….
    Kuba mówił o tym, że odpowiednio długo po specjacji do zapłodnienia zwykle nie dojdzie, bo albo nie będzie możliwa kopulacja, albo zmienią się białka którymi gadają do siebie gamety.

    No ale co się zadzieje, jak mechanicznie wstrzykniemy do np. komórki jajowej myszy plemnik konia?

  2. Człowiek z komentarza dziękuje za pozdrowienia i za odcinek. Akurat na posłuchanie po rozszerzonej maturze z polskiego. Jeszcze z ciekawostek gdzieś mi się obiło ze myszy z odmiany agouti jeśli przez pożywienie w okresie ciąży związkami dojdzie do metylacji genu odpowiedzialnego za kolor futerka maja brązowy pigment zamiast żółty. Polecisz coś na ten temat? Do tej pory czytałem Jednakowo Odmienni i zastanawiam się czy nie przerobić Nessa Carey Epigenetics Revolution.

  3. Jeszcze jako cukrzykowi przypomniał mi się ciekawy fakt. Cukrzyca mody jest prawdodpobnie powiązana z dożywianiem dziadka/babci w okresie życia płodowego.

  4. Mam pytanie do Kuby jako biologa. Jak jest postrzegany Dawkins w środowisku biologow. Większość ludzi go kojarzy z “Boga Urojonego” ale jak się koledzy po fachu odnoszą do konceptow z “Samolubnego Genu” czy innych dzieł. Czy może patrzą na niego z politowaniem przez to ze dość artykularnie wszedł w walkę z kreacjonizmem i religią co pomimo bycia ułamkiem tego czym się zajmuje jako naukowiec i propagator nauki nadal go odciąga od badań?
    PS. Jakiś segment o cukrzycy typu MODY ( np.2 byłby świetny bo pomimo zdobywania na własną rękę pewne rzeczy łatwiej ogarnąć jak masz wyłożone przez kogos doświadczonego ).
    Pozdrawiam

  5. @piotroslav – jeśli dobrze rozumiem, pytasz o taki scenariusz: wstrzykujemy jądro komórkowe z plemnika konia do komórki jajowej myszy. Nic się nie stanie – z bardzo zbliżonego powodu, m.in. białka niezbędne już po zapłodnieniu nie będą współpracować.

    @Kuba Maliszewski – myszy agouti, proszę bardzo:

    Naukowo: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2822875/

    Popularno-naukowo: http://learn.genetics.utah.edu/content/epigenetics/nutrition/

    Metylacja i cukrzyca – duże pieniądze, pachnie Noblem:

    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24582139

    Dawkins – jako spec od ewolucji i genetyki nadal ceniony i szanowany, także jako popularyzator nauki (“Ślepy zegarmistrz”, “Samolubny gen”). Walka z kreacjonizmem – bardzo ok, natomiast walka z religią to już kontrowersyjna działka i tu należy go postrzegać jako Dawkinsa po prostu, a nie Dawkinsa naukowca. Nie da się rozpatrywać religii naukowo (jako czegoś prawdopodobnego lub nie, bo kontekst kulturowy i historyczny jak najbardziej).

    Dzięki za posty i słuchanie!

  6. …no i zgłoszenie MODY jako jednego z tematów oczywiście przyjmuję 🙂

  7. Dziękuję, wydaje mi się, że wystarczy. Choć w sumie, wtedy nawet nie powstanie zygota? Bo jakoś wymyśliłem sobie, że to powinno we wczesnym życiu płodowym (nie jestem pewien czy to legalne określenie) się zacznie obumieranie, bo narządy nie będą umiała się poprawnie wytworzyć.

  8. To zależy od tego jak dawno temu gatunki się rozdzieliły. Twój scenariusz też jest możliwy i sugeruje, że specjacja nastąpiła bliżej chwili obecnej, niż scenariusz, w którym nie powstaje nawet prawidłowa zygota.

  9. Dzięki za linki ale źle sforumolowalem pytanie. Chciałem spytać ogólnie czy jest coś co byś polecił na temat epigenetyki a nie konkretnie mysz 😉

  10. Hmm, w tej chwili nie przychodzi mi do głowy nic sensownego popularnonaukowego o epigenetyce, ale popytam i powęszę.

  11. Pierwszy post się zgadzał – to hipoteza, a nie teoria. Obalono ją na raty – 250, a ostatecznie około 150 la temu 🙂
    O tym, jak to zrobiono, z przyjemnością opowiem w jednym z kolejnych podkastów.

  12. Czy biologia zna jakieś przykłady zachowań, które nazwalibyśmy „graniem fair” wśród zwierząt? Chodzi mi np. o (przekolorowany przykład) lwa, który nie zaatakuje antylopy gdy ta ogląda zdjęcia z ostatniej imprezy urodzinowej syna albo jest w żałobie po innej antylopie.
    Jedyny przykład chyba najbliżej to wyłanianie samca alfa ze stada a potem respektowanie go.

  13. Poprosiłbym o dwa tematy:
    – co nowego w temacie CRISPRa i kiedy będziemy w końcu mieli komary które zapoczątkują plagę zombiaków? 🙂
    – jak na dzień dzisiejszy wygląda materiał dowodowy w temacie tego co warunkuje preferencje seksualne (genetyka czy wychowanie)

    Z góry dziękuję :>

Zostaw wiadomość po sygnale: